Cumhuriyetin Yüzüncü Yılında İzmir’de Kütüphaneler ve Kütüphaneciliğe Genel Bakış

Özet

Birinci Dünya Savaşını kazanan ve ardından dünyaya egemen olan ülkelerin yanı sıra, gerçek anlamda yokluk ve yoksunlukla da mücadele edilerek galip gelinen ve tüm dünyayı şaşkınlığa uğratan, bir o kadar da ilham olan Kurtuluş Savaşı’nın tacı, şüphesiz yeni Türkiye Cumhuriyeti olmuştur. Genç Cumhuriyet, ulu önderi Mustafa Kemal Atatürk’ün rehberliğinde, hemen her şeyi yeni baştan inşa etmek durumunda kalmıştır. Adeta bir ulusun topyekûn yeniden var edildiği bu mücadele, en az Kurtuluş Savaşı kadar zorlu olmuştur. Bir ulusun bir asrı geride bırakan bu yeniden ayağa kalkma çabasında, sosyal, kültürel, ekonomik ve toplumsal boyutlar başta olmak üzere, yaşamın tüm yönlerinde adeta ikinci bir kurtuluş savaşı verilmiştir. Bu yeniden doğma ve var olma savaşının her biri birbiriyle bağlantılı olan tüm cephelerinde bilimin asıl yol gösterici olarak kabul edilmesi, genç Cumhuriyet’in Ata’sının talimatıdır. Bilimin rehberliğinin olabilmesi ise ancak bilgi ile mümkündür. Bu çalışmada, bilginin yalnız bilime dönüşmesi sürecinin önemli araçlarından biri olmakla kalmayıp, bireysel ve toplumsal anlamda bilgiye erişime ve kullanma sürecinin en etkin aktörlerinden biri olan kütüphanelerin ve kütüphaneciliğin, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yüzyılındaki gelişiminin İzmir örneği üzerinden resmedilmesi amaçlanmıştır. Henüz odağında İzmir’in olduğu Cumhuriyet dönemi kütüphanecilik tarihinin betimlendiği ulusal bir danışma kaynağının olmaması çalışmanın çıkış noktasıdır. Bu kapsamda, Cumhuriyet’in hemen öncesinden başlayarak bugün gelinen noktada, kentin kütüphaneler ve bilgi hizmetleri bağlamındaki yetenek ve yerliliklerinden söz edilerek, genel hatlarıyla yüz yıllık bir dengelemi çıkarılmıştır. Ulusal sınırlılıklarla genel olarak kütüphanecilik tarihini ele almanın ötesinde, İzmir’in Cumhuriyet dönemi kütüphanecilik evrimini özetleyen içeriği ile benzerlerinden ayrılan çalışmanın, kent ve ülke kültür tarihi ile bu tarihin gelecekte karşılaştırmalı analizinin yapılabilmesi açısından anlamlı olacağı değerlendirilmektedir.